نشست دوم «بررسی اسناد ویژۀ کافی در وسائل الشیعة» با سخنرانی استاد حجة الاسلام والمسلمین سید جواد شبیری با حضور جمع زیادی از علاقه مندان، روز پنج شنبه، 16 اسفندماه سال جاری، در مؤسسه علمی- فرهنگی دارالحدیث برگزار شد.

در این نشست، استاد شبیری، بحث «بررسی اسناد ویژۀ کافی در وسائل الشیعة» را در سه محور پی گرفت: «ویژگی های عمومی وسائل الشیعة، «تفکیک اسناد ویژه خود وسائل و اسناد ویژه مصادر وسائل که به وسائل انتقال یافته اند»، «نگاهی گذرا به برخورد وسائل الشیعة با اسناد ویژه».

استاد حوزه علمیه، برای وسائل الشیعة شش ویژگی عمومی برشمرد: 1. اضافه کردن نام مؤلف به سند در اول مجموعه اسناد نقل شده و اکتفاء به افزودن (و عن) در سایر اسناد مجموعه؛ 2. (نتیجه ویژگی اول) تبدیل اسماء مرفوع در اول سند به اسماء مجرور؛ 3. نقل از یک مصدر و افزودن نقل از سایر مصادر در ذیل همان روایت؛ 4. در نقل از دو مصدر یک مؤلف که سند حدیث در هر دو یکسان باشد، هر دو در ضمن نقل اصلی می آید؛ 5. افزودن توضیحات مختصر سندی در لابلای سند با عبارت (یعنی)؛ 6. افزودن توضیحات مختصر متنی، پس از نقل روایت با عبارت اقول.

وی در ادامه، با یادآوری این نکته که باید اسناد ویژه خود وسائل را از اسناد ویژه مصادر وسائل که به وسائل انتقال یافته اند، تفکیک کرد، «تعلیق به اعتبار حذف مؤلف مصدر»، «ارجاع ضمیر به اولین نفر سند مصدر، خواه سند مصدر کامل باشد یا معلّق (بدون اعتماد به اسناد قبل)» و «توجه به ارجاع ضمیر به سند ذیلی یا سند اصلی» را از جمله راه کارهای این تفکیک اعلام کرد.

استاد شبیری، برخورد وسائل الشیعة با اسناد ویژه را در چهار محور: «تعلیق»، «تحویل»، «اضمار»، و «اشاره» بررسی و برای هرکدام، ویژگی هایی را برشمرد. وی برای موارد تعلیق، «افزودن صریح قسمت محذوف به سند» و «اشاره به محذوف با عبارت" بهذا الاسناد"» را بیان کرد؛ برای موارد تحویل، «افزودن "عن" پس از واو عطف تحویلی» ، افزودن "جمیعاً" پس از پایان قسمت اختصاصی سند دوم»، « از بین رفتن پاره ای از قرائن تحویل همچون: مرفوع بودن معطوف»، را یادآور شد؛ برای موارد اضمار،«تبدیل ضمیر به سند صریح»، «تبدیل سند مصرّح به ضمیر»، «رها کردن سند به حال خود»، را اعلام کرد و برای موارد اشاره « ذکر صریح قسمت مورد اشاره»، « تبدیل سند صریح به سند اشاره دار»، « ذکر قسمت مورد اشاره به صورت"یعنی"»، « رها کردن سند به حال خود»، «تبدیل بهذ الاسناد به "باسناده"»، را عنوان کرد.

گفتنی است دو نشست «بررسی اسناد ویژۀ کافی در وسائل الشیعة»، از جمله نشست های علمی بود که به مناسبت برگزاری کنگرۀ بین المللی ثقة الاسلام کلینی در مؤسسه دارالحدیث یرگزار شد.